Na bijna 7 weken Taiwan vertrekken we richting een land wat al heel lang hoog op ons lijstje staat. Zuid-Korea; het land van K-pop, kimchi en mooi koffie cafés. Maar ook: van keihard werken, torenhoge prestatiedruk en… een ongelooflijk dalend geboortecijfer dat geen rooskleurige toekomst voor de Koreanen brengt.
Zodra we op de metra richting Seoul staan te wachten valt me al gelijk op dat deze mensen haast hebben. En ja, in Rotterdam heb ik eigenlijk ook altijd haast, maar dit voelt als een ander soort haast. Na 7 weken te hebben mogen genieten van het eiland leven, is dit gelijk even andere koek. De Koreaanse samenleving draait op discipline. Op ‘moeten’ en dat laat op verschillende manieren z’n sporen na.
Op papier is Zuid-Korea een economische krachtpatser. Hypermodern, innovatief, altijd in beweging, maar daarachter schuilt een andere realiteit: jongeren stellen het krijgen van kinderen uit, of zien er helemaal vanaf. Want wanneer dan? Tussen het studeren, werken, carrière maken, bijscholen, Engels leren en voor je ouders zorgen? Er blijft nauwelijks tijd over voor een leven buiten het werk.
Voor we naar Zuid-Korea vertrokken keek ik de video van Kurzgesagt, dikke aanrader (!), hierin wordt helder uitgelegd hoe extreem de situatie inmiddels is: het geboortecijfer ligt in Seoul op gemiddeld 0,75 kinderen per vrouw. Ter vergelijking: in Nederland is dat ongeveer 1,7. Bij dit tempo blijven er over vier generaties nog maar vijf Zuid-Koreanen over van elke honderd. Bizar! En dat heeft niet alleen met kantooruren te maken. Waar wij veelal om 17:00 uur al in de auto zitten richting de sportschool of om onze kinderen op te halen, eindigt een werkdag hier zelden om 17:00 uur. Nee, dan begint vaak pas het tweede deel: de hoesik. Eten en drinken met collega’s – en vooral met de baas. Niet optioneel, maar sociaal verplicht. Wie promotie wil maken, blijft hangen. Wie ‘nee’ zegt, valt op. En dus drinken veel werknemers zich avond na avond door soju en bier heen, schuiven ze aan bij barbecue en karaoke, en keren pas na middernacht huiswaarts. En de volgende dag? Gewoon weer strak in pak en netjes optijd op kantoor.
Weinig slaap, veel alcohol en nog meer werk. Het is een cultuur die loyaliteit hoog in het vaandel heeft staan, maar ook leidt tot burn-outs, depressie en – schrijnend genoeg – een van de hoogste zelfmoordcijfers onder jongeren ter wereld. Combineer dat met gemiddeld 12 tot 16 uur onbetaald overwerk per week bovenop een 40-urige werkweek, en je krijgt een samenleving die voortdurend tegen haar grenzen aan schuurt. Slaap is een luxe geworden. Alcohol een uitlaatklep. En een gezonde balans? Die is als je het mij vraagt in Zuid-Korea ver te zoeken.
Als recruiter kijk ik dan met een dubbele bril naar deze toch wel schrijnende situatie. Enerzijds: bewondering voor de toewijding, de werkethiek, het collectieve streven naar succes. Anderzijds: zorg om het menselijke aspect. Wanneer mag je even ‘gewoon’ zijn? Even falen? Even niks?
In Nederland spreken we openlijk over werkdruk, mentale gezondheid en het belang van vrije tijd. Een 32-uurige werkweek is ten slotte inmiddels bijna meer de norm, dan uitzondering. Hier is dat taboe, zo verteld ook een meisje wat ik afgelopen zaterdag op het World DJ Festival in Seoul spreek. Op contract werkt ze 40 uur per week, maar gemiddeld komt ze toch echt uit op 52 uur per week. 12 uur per week en dat een jaar lang voert ze onbetaald werkzaamheden uit. ‘Gelukkig’ zie je langzaam een kentering. Jongeren willen niet meer leven zoals hun ouders. Ze kiezen voor freelancen, voor minder uren, voor zelfstandigheid. Ze willen wél carrière maken, maar niet ten koste van zichzelf. Dat is hoopvol! Je bent ten slotte op je best als werk en prive in balans zijn.
Recruitment draait niet om het vullen van vacatures, maar om het bouwen van werkende levens. En daar hoort ruimte bij. Voor rust, voor dromen, en misschien wel voor het stichten van een gezin.
Voor nu bestel ik, net als alle andere werkende Zuid-Koreanen, een koffie bij de Mega Coffee. Iets waar ze trouwens ook heel goed in zijn, in buiten staan en koffiedrinken, wat ze dan bespreken geen idee, maar veel doen ze het wel! Ik ga weer verder op zoek naar een Projectleider, niet zo een met de werkethiek zoals in Zuid-Korea, maar een die past bij de cultuur van het bedrijf.